Việc mở rộng quy mô Ethereum làm nổi bật những thách thức của L2 và tiềm năng của L1

Nhà đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin đang đánh giá lại mức độ phụ thuộc của mạng lưới vào các giải pháp rollup cho mục tiêu mở rộng. Ngày 3/2/2026, ông cho biết các giải pháp layer-2 (L2) phi tập trung chậm hơn kỳ vọng, qua đó mở ra khả năng chuyển hướng sang mở rộng trực tiếp ở Layer 1 (L1).

Phi tập trung hóa Layer 2 chậm hơn dự kiến

Buterin cho biết, theo dữ liệu từ L2Beat, đến đầu năm 2026 chỉ có 2 trong hơn 50 L2 lớn đạt Stage 2. Các L2 như Optimism và Arbitrum được xây dựng nhằm xử lý giao dịch ngoài chuỗi và giảm phí.

Tuy nhiên, bất chấp những tiến bộ đạt được, các L2 này vẫn chưa đạt mức độ phi tập trung như cộng đồng phát triển Ethereum kỳ vọng. Điều này khiến Buterin phải cân nhắc lại lộ trình dài hạn của Ethereum và đặt trọng tâm nhiều hơn vào các nâng cấp ở L1.

Layer 1 xử lý nhiều hơn kỳ vọng

Layer 1 của Ethereum hiện có thể xử lý 20–30 giao dịch mỗi giây, với phí dưới 2 gwei, nhờ các nâng cấp gần đây và kế hoạch nâng giới hạn gas lên 50 triệu. Những cải thiện này cho thấy việc mở rộng trực tiếp ở L1 có thể gánh tải lớn hơn so với các ước tính trước đây.

Với các nâng cấp như EIP-7825, Ethereum cung cấp thêm blockspace ngay trên L1. Điều này giúp hợp nhất thanh khoản và cải thiện trải nghiệm người dùng, vốn trước đó bị phân mảnh giữa nhiều chuỗi L2 khác nhau.

Vai trò mới của Layer 2

Các dự án Layer 2 giờ đây cần tập trung vào những tính năng vượt ra ngoài mục tiêu mở rộng đơn thuần. Buterin gợi ý các hướng đổi mới như tăng cường quyền riêng tư, sắp xếp giao dịch độ trễ thấp, hoặc triển khai các máy ảo không phải EVM.

Ethereum cũng có kế hoạch tích hợp sẵn các precompile cho rollup, cho phép khả năng tương tác không cần tin cậy giữa các rollup. Điều này có thể tạo ra một hệ sinh thái lai, trong đó L1 đóng vai trò neo bảo mật, còn L2 chuyên về các chức năng nâng cao.

Cân bằng giữa Layer 1 và Layer 2

Câu chuyện mở rộng của Ethereum cho thấy một thực tế rõ ràng: các nâng cấp Layer 1 vẫn giữ vai trò then chốt. Layer 2 tiếp tục quan trọng, nhưng mục đích có thể chuyển từ mở rộng cơ bản sang cung cấp các dịch vụ nâng cao.

Với nhà phát triển và người dùng, sự thay đổi này hứa hẹn mang lại một mạng Ethereum thống nhất hơn, hiệu quả và an toàn hơn. Bằng cách cân bằng năng lực của L1 và L2, Ethereum có thể đạt thông lượng cao hơn, trải nghiệm người dùng tốt hơn và bảo mật vững chắc hơn, đồng thời giảm sự phụ thuộc quá mức vào rollup.