Ngân hàng Trung ương Nhật Bản thử nghiệm công nghệ Blockchain cho dự trữ ngân hàng trung ương

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đang thực hiện một bước đi thận trọng nhưng có ý nghĩa hướng tới việc ứng dụng blockchain. Phát biểu ngày 3/3 tại hội nghị FIN/SUM ở Tokyo, Thống đốc Kazuo Ueda cho biết ngân hàng trung ương sẽ triển khai một sandbox mới nhằm thử nghiệm thanh toán dựa trên blockchain bằng tiền của ngân hàng trung ương. Dự án tập trung vào các khoản tiền gửi tài khoản vãng lai mà các tổ chức tài chính nắm giữ tại BOJ.

⚡BREAKING:

🇯🇵 Bank of Japan to trial blockchain for central bank money settlements. pic.twitter.com/DFtpQTfiPU

— Litest (@Litest) March 3, 2026

Mục tiêu khá đơn giản nhưng quan trọng: khám phá cách tokenization và hợp đồng thông minh có thể cải thiện chuyển tiền liên ngân hàng và thanh toán chứng khoán. Động thái này phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với các ngân hàng trung ương trong việc thích ứng với một hệ thống tài chính số đang thay đổi nhanh chóng.

Ueda: Ngân hàng trung ương phải thích ứng

Thống đốc Ueda nhấn mạnh thế giới tài chính đang thay đổi rất nhanh. Theo ông, tokenization và khả năng lập trình đang dần định hình lại hoạt động thanh toán, thị trường chứng khoán và tài chính xuyên biên giới. Ông cho rằng các ngân hàng trung ương không thể làm ngơ trước những thay đổi này.

Thay vào đó, họ cần nghiên cứu cách các công nghệ mới có thể vận hành an toàn cùng với hệ thống hiện hữu. Ueda nhận định blockchain đang vượt qua giai đoạn thử nghiệm ban đầu để bước sang giai đoạn ứng dụng thực tiễn hơn. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh tiền của ngân hàng trung ương phải tiếp tục là trụ cột niềm tin của hệ thống tài chính, ngay cả khi các “đường ray” mới xuất hiện.

Bên trong sandbox blockchain của BOJ

Sáng kiến mới được thiết kế dưới dạng một sandbox kỹ thuật, chưa phải triển khai toàn diện. BOJ sẽ thử nghiệm cách dự trữ của ngân hàng trung ương, cụ thể là các khoản tiền gửi tài khoản vãng lai, có thể vận hành trên hạ tầng blockchain.

Các thử nghiệm sẽ tập trung vào một số lĩnh vực, bao gồm thanh toán liên ngân hàng trong nước và quy trình thanh toán chứng khoán.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản cũng sẽ nghiên cứu cách hệ thống blockchain có thể kết nối với hạ tầng tài chính hiện tại. Các chuyên gia bên ngoài sẽ tham gia quá trình thử nghiệm. Đáng chú ý, dự án này hướng đến lĩnh vực tài chính bán buôn, tách biệt với chương trình thí điểm CBDC bán lẻ của Nhật Bản dành cho công chúng. Ở giai đoạn hiện tại, BOJ chủ yếu thu thập dữ liệu và kiểm tra sức chịu đựng của công nghệ trước khi đưa ra bất kỳ quyết định chính sách nào.

Một phần của xu hướng toàn cầu

Nhật Bản không hành động đơn lẻ. BOJ cũng tham gia Project Agora của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), nghiên cứu tiền ngân hàng trung ương được token hóa cho thanh toán bán buôn xuyên biên giới.

Mục tiêu rộng hơn là giúp thanh toán quốc tế nhanh hơn, an toàn hơn, đồng thời duy trì “tính thống nhất của tiền tệ”. Nhiều ngân hàng trung ương lớn cũng đang theo đuổi hướng đi tương tự. Blockchain vì thế đang dần rời khỏi “ngách” crypto để bước vào các cuộc thảo luận cốt lõi về hạ tầng tài chính.

Điều này có ý nghĩa gì với thị trường?

Nếu thành công, thanh toán dự trữ dựa trên blockchain có thể rút ngắn thời gian giao dịch từ vài ngày xuống chỉ còn vài giây. Công nghệ này cũng có thể giảm rủi ro đối tác và cho phép các giao dịch tài chính có tính lập trình cao hơn.

Với lĩnh vực crypto và tokenization, đây là một tín hiệu đáng chú ý. Khi một ngân hàng trung ương thuộc nhóm G7 như Nhật Bản tiến hành các thử nghiệm kỹ thuật thực tế, điều đó củng cố tiềm năng của blockchain ở quy mô tổ chức.

Dù vậy, Ueda cũng chỉ ra nhiều thách thức thực tế. Xử lý khối lượng giao dịch lớn, khung pháp lý rõ ràng, rủi ro hợp đồng thông minh và các vấn đề quản trị vẫn cần được giải quyết. Hiện tại, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đang tiến từng bước thận trọng. Tuy nhiên, xu hướng đã rõ ràng: các ngân hàng trung ương đang chuẩn bị cho một hệ thống tài chính nơi tiền truyền thống và hạ tầng có thể lập trình sẽ ngày càng song hành.