Jane Street bị bắt quả tang? Kế hoạch bí mật 150 triệu đô la đang giết chết UST & LUNA

Hậu quả của cú sụp đổ Terra năm 2022 vẫn chưa khép lại. Trong diễn biến mới nhất, Terraform Labs đã đệ đơn kiện Jane Street, cáo buộc giao dịch nội gián liên quan đến sự sụp đổ nghiêm trọng của TerraUSD (UST) và LUNA. Theo đơn kiện, một ví được cho là liên quan đến Jane Street đã thực hiện đợt bán tháo UST quy mô lớn, lên tới 85 triệu USD, ngay sau khi Curve âm thầm rút 150 triệu USD thanh khoản. Chuỗi sự kiện này, theo phía nguyên đơn, đã đẩy nhanh quá trình mất neo (depeg), thổi bay hàng tỷ USD giá trị. Ngay lập tức, vụ việc đã làm dấy lên nhiều tranh luận trong toàn ngành crypto.

💥BREAKING:

Terraform Labs files lawsuit against Jane Street, alleging insider trading tied to $UST and $LUNA collapse. pic.twitter.com/YLDV15euu0

— Crypto Rover (@cryptorover) February 24, 2026

Cú sụp đổ làm rung chuyển toàn bộ thị trường

Vào tháng 5/2022, stablecoin thuật toán UST của Terra đã mất neo so với đồng USD. Sự kiện này kích hoạt một phản ứng dây chuyền, xóa sổ hơn 40 tỷ USD vốn hóa thị trường chỉ trong vài ngày. Trong khi đó, LUNA rơi vào vòng xoáy siêu lạm phát và gần như trở nên vô giá trị. Chính vì vậy, đây vẫn được xem là một trong những thất bại thảm khốc nhất trong lịch sử crypto. Vụ kiện lần này đang tìm cách nhìn lại cú sụp đổ đó dưới một góc độ khác.

Cáo buộc cốt lõi được làm rõ

Theo Terraform Labs, Jane Street đã nắm được thông tin chưa công bố về các dòng thanh khoản lớn. Cụ thể, đơn kiện nhấn mạnh việc Curve rút 150 triệu USD, khiến pool UST trở nên kém ổn định hơn. Ngay sau đó, ví bị cáo buộc liên quan đã bán ra hàng chục triệu USD UST. Điều này có thể đã gia tăng áp lực bán đúng vào thời điểm cực kỳ nhạy cảm. Nếu được chứng minh, đây có thể là dấu hiệu cho thấy thời điểm giao dịch và thông tin đặc quyền đã bị tận dụng để đẩy nhanh cú sụp đổ.

Jane Street phản bác mạnh mẽ

Về phía mình, Jane Street bác bỏ toàn bộ cáo buộc. Công ty cho rằng nguyên nhân khiến Terra sụp đổ nằm ở các vấn đề cấu trúc của giao thức, chứ không phải do những hành động giao dịch bên ngoài. Quan điểm này phù hợp với nhiều nghiên cứu và nhận định chung của ngành. Nhiều nhà phân tích từng chỉ ra rằng các stablecoin thuật toán như UST phụ thuộc lớn vào niềm tin thị trường và độ ổn định trong thiết kế. Khi niềm tin đó mất đi, nguy cơ sụp đổ là rất cao.

Rủi ro cấu trúc hay hoạt động nội gián?

Mô hình của Terra vốn đã tiềm ẩn rủi ro lớn ngay cả khi không có giao dịch nội gián. Hệ thống dựa vào cơ chế arbitrage của LUNA và nhu cầu đối với LUNA để duy trì tỷ giá của UST. Khi áp lực bán tăng mạnh, cơ chế này không thể giữ được trạng thái cân bằng. Kết quả là thiết kế đã làm trầm trọng thêm khủng hoảng, thay vì hạn chế nó. Vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng các điểm yếu cấu trúc có tác động lớn hơn bất kỳ giao dịch đơn lẻ nào.

Hệ quả đối với khung pháp lý thị trường

Hệ quả của vụ kiện này vẫn có thể rất đáng kể. Nếu các cáo buộc được làm rõ và lan rộng, cơ quan quản lý có thể sẽ giám sát chặt chẽ hơn hoạt động giao dịch của các tổ chức trong thị trường crypto. Đồng thời, các nhà cung cấp thanh khoản có thể phải tuân thủ những yêu cầu nghiêm ngặt hơn. Điều này có thể thay đổi cách các tổ chức lớn tương tác với các giao thức DeFi. Tuy nhiên, kết cục vẫn chưa rõ ràng và quá trình pháp lý có thể kéo dài.

Cuối cùng, cuộc chiến pháp lý này một lần nữa khơi lại cú ngã của Terra. Nó cho thấy vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời đáp xoay quanh một trong những thất bại lớn nhất của crypto. Đây là một lời nhắc nhở đối với nhà đầu tư: đổi mới là quan trọng, nhưng cấu trúc thị trường, tính minh bạch và quản trị rủi ro cũng quan trọng không kém.