Vitalik Buterin, Merkeziyetsiz Uygulamalar İçin “Walkaway Testi” Standardını Öne Sürüyor

Ethereum’un kurucu ortağı, Web3’ün ilk hayalini yeniden gündeme getiriyor ve geliştiricilere standartlarını yükseltme çağrısı yapıyor. X’te paylaştığı bir gönderide Vitalik, Ethereum’un 2014 vizyonuna geri döndü. Gerçek anlamda merkeziyetsiz uygulamalar inşa etmek için gerekli araçların artık hazır olduğunu söyledi. Kullanıcıların güvenebileceği ve her gün kullanabileceği uygulamalar. Mesajı net: Bir uygulama ortadan kaybolsa bile, kullanıcılar verilerinin sahibi olmaya devam etmeli ve uygulamayı kullanabilmeli. Vitalik bu prensibi “walkaway testi” olarak adlandırıyor.

Orijinal Ethereum Vizyonunu Canlandırmak

2014’te Ethereum’un arkasındaki fikir büyüktü. Amaç, tam anlamıyla alternatif bir internet kurmaktı. Bu vizyonda Ethereum “dünya bilgisayarı” olacaktı; mesajlaşmayı Whisper (bugünkü adıyla Waku) üstlenecekti. Swarm ve IPFS ise dosya depolayacaktı. Bu araçların birleşimiyle finans, sosyal medya, yönetişim, kitlesel fonlama ve daha fazlası aracıya ihtiyaç olmadan çalışacaktı. Ancak Vitalik Buterin’e göre yıllar içinde hype döngüleri ve kısa vadeli anlatılar bu vizyondan zaman zaman uzaklaştırdı. Yine de temel fikir hiçbir zaman kaybolmadı. Aksine, teknoloji geçen yıllarda daha da güçlendi.

Ethereum Artık Daha Hızlı, Daha Ucuz ve Ölçeklenebilir

Vitalik, Ethereum’un ne kadar geliştiğine dikkat çekiyor. Ağ, çok daha az enerji tüketen proof-of-stake’e geçti. İşlemler daha hızlı ve daha ucuz. ZK-EVM ve PeerDAS, Ethereum’un daha önce görülmemiş bir şekilde ölçeklenmesine yardımcı oluyor. Katman-2 ağları ise hıza ve verimliliğe katkı sağlıyor. Vitalik’e göre eski “sharding” hayali artık gerçeğe dönüşüyor. Ethereum nihayet kitlesel kullanıma hazır.

Gerçek Merkeziyetsiz Araçlar Artık Burada

Vitalik Buterin, diğer katmanların da önemli ölçüde olgunlaştığını vurguluyor. Whisper’ın Waku’ya evrilmesiyle, Status ve Railway gibi uygulamalar artık bu altyapıyı kullanıyor. IPFS dosya paylaşımı ve depolama için hızlı ve güvenilir hale geldi ve bu araçlar her geçen yıl daha iyi çalışıyor.

In 2014, there was a vision: you can have permissionless, decentralized applications that could support finance, social media, ride sharing, governing organizations, crowdfunding, potentially create an entire alternative web, all on the backs of a suite of technologies.… pic.twitter.com/ihU9qOrXfG

— vitalik.eth (@VitalikButerin) January 14, 2026

Vitalik ayrıca Google Docs ve Sheets’in merkeziyetsiz muadili olarak tanımlanan Fileverse’e özel bir parantez açtı. Fileverse; hesap yönetimi ve izinler için Ethereum ve Gnosis’i, belgeler için ise merkeziyetsiz depolama ve mesajlaşma altyapılarını kullanıyor.

“Walkaway Testi” Nedir?

Vitalik’e göre gerçek merkeziyetsizlik, kullanıcıların hiçbir zaman bir yere kilitlenmemesi demek. Bir şirket kapansa bile dosyalarınız varlığını sürdürmeli. Onları açabilmeli, düzenleyebilmeli ve tek bir sunucuya, tek bir giriş sistemine veya tek bir şirkete bağımlı olmamalısınız.

Fileverse bu testi geçiyor. Proje yarın ortadan kaybolsa bile kullanıcılar belgelerine açık kaynak araçlarla erişmeye devam edebiliyor. Vitalik bunu, aylık ücret alan, kullanıcıları takip eden ve politik veya coğrafi nedenlerle erişimi engelleyebilen merkezi uygulamalarla karşılaştırıyor. Buna karşılık, insanların araçlara bir çekiç gibi sahip olması gerektiğini savunuyor: Bir kez alırsınız, artık sizindir.

2026 İnşa Etme Zamanı

Vitalik, “2014’te merkeziyetsiz uygulamalar oyuncaktı; Web2’ye kıyasla yüzlerce kat daha zordu” dedi. Bugün ise kendi belgelerini yazmak ve paylaşmak için Fileverse kullanıyor. Geliştiricilere mesajı net: Yığın hazır. Araçlar çalışıyor. Engeller kalktı. Artık gerçek merkeziyetsiz uygulamalar inşa etme ve bunları doğru şekilde geliştirme zamanı.